Τα τρία σημάδια νέας κρίσης: Λεηλασία στο εισόδημα νοικοκυριών και μικρομεσαίων

Καλπάζουν πληθωρισμός, ακρίβεια και χρέη, κάτω η κατανάλωση και το λιανεμπόριο

 

Ενώ στη Μέση Ανατολή η παράδοση της «αισιοδοξίας του Σαββατοκύριακου», που αποτρέπει τον κίνδυνο να ανοίξουν στο βαθύ κόκκινο οι αγορές τη Δευτέρα, επαναλαμβάνεται ακόμα μια φορά, η πραγματική ζωή τραβάει την ανηφόρα. Οι δηλώσεις των επισήμων και αναλυτών (καθώς οι γλώσσες «λύνονται») αλλά και τα δημοσιευόμενα επίσημα στατιστικά στοιχεία συνηγορούν στο ότι η κρίση έχει φέρει τα πράγματα στο οριακό σημείο. Τα οικονομικά κόστη έχουν προσεγγίσει τα όρια αντοχής αγορών, τομέων της οικονομίας και επιχειρήσεων, ενώ οι οικονομικά αδύναμοι, τα νοικοκυριά και οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις υφίστανται βαριές συνέπειες.

 

Ιδιαίτερα για την Ελλάδα, πληθώρα στοιχείων αποκαλύπτει ότι οι οικονομικά αδύναμοι είναι εντελώς αβοήθητοι, καθώς δεν υπάρχει κανένα αντιστάθμισμα στον τρομερό συνδυασμό φόρων και ακρίβειας που λεηλατούν το εισόδημα των νοικοκυριών και τα έσοδα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων.

 

Πληθωρισμός

 

Η συγκρατημένη αισιοδοξία για πιθανή συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δεν εμπόδισε την επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) να προδιαγράψει ότι στην επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου της τον Ιούνιο θα αναθεωρήσει προς τα πάνω την επίδραση του πολέμου στις τιμές, προδιαγράφοντας εμμέσως και την πρώτη αύξηση των επιτοκίων του ευρώ ύστερα από έναν κύκλο μειώσεων από τον Ιούνιο του 2024 μέχρι και τον Ιούνιο του 2025 που μείωσε το βασικό επιτόκιο από 4% σε 2%.

Το σημαντικό με αυτή τη δήλωση είναι πως επιβεβαιώνει όλες τις εκτιμήσεις που μιλούν για υψηλές τιμές καυσίμων μέχρι και τα μέσα του 2027 και ανάλογες ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό τουλάχιστον για ολόκληρο το 2026. Το ακόμα χειρότερο; Κανείς δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι το 2027 θα είναι έτος επιστροφής στην «κανονικότητα», καθώς μένει να αποδειχθεί στην πράξη ποια θα είναι η πορεία των τιμών βραχυμεσοπρόθεσμα. Ο λόγος είναι ότι η όποια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, στην περίπτωση που υπάρξει, θα παρατείνει κρίσιμες εκκρεμότητες, οι οποίες θα διατηρήσουν σε υψηλό επίπεδο το «ασφάλιστρο κινδύνου». Αυτό θα εκφραστεί με την προσπάθεια όλων των οικονομικών πρωταγωνιστών (κρατών, διυλιστηρίων και επιχειρήσεων) να υπεραποθηκεύσουν καύσιμα, καθώς θα διατηρηθεί η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια για πιθανή υποτροπή.

Ο πληθωρισμός «έχει δρόμο» και η ακρίβεια στο «καλάθι του νοικοκυριού» ακόμα περισσότερο. Ο ελληνικός πληθωρισμός (εθνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή) εκτινάχθηκε τον Απρίλιο στο 5,4%, ενώ τα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για τις τιμές καυσίμων και λιπαντικών στην Ε.Ε. τον Απρίλιο, με διπλάσια αύξηση σε σχέση με τον Μάρτιο, προδιαγράφει υψηλό πληθωρισμό και για τον Μάιο και τον Ιούνιο.

Λιπάσματα και τρόφιμα

Ομως ο πληθωρισμός και η ακρίβεια δεν έρχονται μόνο από τη διαδρομή άνοδος τιμών καυσίμων > αύξηση κόστους παραγωγής > αύξηση τιμών προϊόντων, αλλά και από μία άλλη: αύξηση τιμών στα λιπάσματα > αύξηση τιμών στα τρόφιμα. Οι τιμές των λιπασμάτων αλλά και πρώτων υλών για την παραγωγή τους εκτινάχθηκαν σε επίπεδα πολύ κοντινά και σε ορισμένες περιπτώσεις υψηλότερα από ό,τι των καυσίμων. Κατ’ αναλογία, μάλιστα, με αυτό που στην περίπτωση των καυσίμων αποκαλείται «καταστροφή ζήτησης», δηλαδή δραστική μείωση της ζήτησης (που μειώνει την κατανάλωση και την παραγωγή και αυξάνει τις τιμές), στην περίπτωση των λιπασμάτων έχουμε δραστική μείωση της παραγωγής λιπασμάτων. Αυτή αναμένεται ότι θα επηρεάσει τη φετινή σοδειά και άρα τις τιμές αγροτικών προϊόντων για το δεύτερο μισό του 2026 αλλά και το 2027.

Οι μεγάλες πολυεθνικές παραγωγής λιπασμάτων ανακοινώνουν ήδη δραστική μείωση της παραγωγής τους εξαιτίας του γεγονότος ότι το «πρόβλημα πρώτων υλών» έχει μετατραπεί σε «σοκ εφοδιασμού λιπασμάτων», ενώ ο Δείκτης Τροφίμων του ΟΗΕ (FAO) είναι σε ανοδική τροχιά και η αρμόδια υπηρεσία του ΟΗΕ κάνει λόγο για κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης.

 

Φόροι και υπερπλεόνασμα

 

Και ενώ οι εξελίξεις βαίνουν όλο και πιο επώδυνες για τους οικονομικά αδύναμους, τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν χθες για την εκτέλεση του προϋπολογισμού το πρώτο τετράμηνο του 2026 επιβεβαιώνουν ότι « σε αυτή τη ζωή τα μόνα σίγουρα πράγματα είναι ο θάνατος και η εφορία». Και όχι μόνο:

 

● Καταγράφεται ξανά υπερπλεόνασμα ύψους 2.887 εκατ. ευρώ.

 

● Στους φόρους έχουμε υπερέσοδα (έσοδα πάνω από τις εκτιμήσεις του προϋπολογισμού) 323 εκατ. ευρώ. Δεν είναι ο πλέον αποφασιστικός παράγοντας για το υπερπλεόνασμα, αλλά κατά σημαντικό μέρος τους είναι πληθωριστικά υπερέσοδα, λόγω αυξημένων τιμών καυσίμων. Ολόκληρη η υπέρβαση οφείλεται αποκλειστικά στα έσοδα από ΦΠΑ στην κατηγορία ΦΠΑ Λοιπών Προϊόντων και Υπηρεσιών, δηλαδή στο άλμα των τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες ευρείας κατανάλωσης.

 

● Στις δαπάνες έχουμε… περικοπές (υποεκτέλεση σε σχέση με τους στόχους του προϋπολογισμού), πάγιο στοιχείο του μηχανισμού που παράγει υπερπλεονάσματα. Μάλιστα οι περικοπές δαπανών συνεισέφεραν στο υπερπλεόνασμα με 685 εκατ. ευρώ, ενώ τα υπερέσοδα με 323 ευρώ.

 

Χρέη Δημοσίου και ιδιωτών

 

Ανοδικά κινούνται και οι δύο πολύ γνωστοί «δείκτες δυσπραγίας»: η αύξηση των χρεών του Δημοσίου προς ιδιώτες αλλά και η αύξηση των χρεών ιδιωτών προς το Δημόσιο. Στην πρώτη κατηγορία, στο τέλος Μαρτίου του 2026 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς ιδιώτες αυξήθηκαν κατά μισό δισ. ευρώ (526 εκατ. ευρώ), ενώ στη δεύτερη τα χρέη ιδιωτών προς το Δημόσιο στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 είχαν αυξηθεί σε σχέση με τον Φεβρουάριο του 2025 περισσότερο από 3 δισ. ευρώ. Σημειωτέον ότι τα δεδομένα για τα χρέη των ιδιωτών είναι προ πολέμου στη Μ. Ανατολή και επομένως δεν περιλαμβάνουν την πίεση που δημιούργησε ο πόλεμος.

 

 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Πάνος Κοσμάς

 

Πηγή : https://www.efsyn.gr