Μπορεί ο Τραμπ να παρακάμψει το Κογκρέσο υπέρ της Τουρκίας;

epa10513611 A USAF in Europe F-35A Lightning II fighter jet produces condensation trails while flying over on the occasion of a visit of five USAF in Europe F-35 fighter jets of the 48th Fighter Wing based at the RAF base Lakenheath in the UK, at the Danish Fighter Wing Airbase Skrydstrup, in Jutland, Denmark, 10 March 2023. The visit is part of preparations for the arrival of F-35 'Lightning' fighter jets for the Danish Air Force scheduled for autumn 2023. EPA/Bo Amstrup DENMARK OUT

 

Η αμερικανική συζήτηση περί προεδρικής εξουσίας επανέρχεται δυναμικά κάθε φορά που η Ουάσιγκτον καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατηγική αναγκαιότητα και στο γράμμα του νόμου.

 

Η υπόθεση των F-35 προς την Τουρκία, σε συνδυασμό με τον νόμο CAATSA, αναδεικνύει ένα παλαιό αλλά κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ να παρακάμψει το Κογκρέσο επικαλούμενος την «υψηλή στρατηγική άμυνα»; Η απάντηση βρίσκεται σε δύο ιστορικές αποφάσεις του Supreme Court: Curtiss-Wright (1936) και Youngstown (1952).

 

Η “αυτοκρατορική” στιγμή της Προεδρίας

 

Η Απόφαση United States v. Curtiss-Wright Export Corp. (1936) αποτελεί το θεμέλιο της θεωρίας ότι ο Πρόεδρος είναι το “μοναδικό όργανο του Έθνους στις εξωτερικές σχέσεις”. Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η εξωτερική πολιτική απαιτεί ταχύτητα, μυστικότητα και ενιαία φωνή, ο Πρόεδρος διαθέτει εγγενή εξουσία, όχι απλώς εξουσιοδότηση του Κογκρέσου σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας, και η εκτελεστική εξουσία υπερέχει λειτουργικά. Αυτή η Απόφαση χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες για μυστικές επιχειρήσεις, παρασκηνιακή διπλωματία, περιορισμένη ενημέρωση του Κογκρέσου. Όμως η Curtiss-Wright δεν έδωσε λευκή επιταγή.

 

Η υπόθεση Youngstown Sheet & Tube Co. v. Sawyer, 1952 ήρθε να θέσει όρια. Ο Πρόεδρος Τρούμαν, εν μέσω πολέμου, κατέλαβε εργοστάσια χάλυβα για λόγους εθνικής άμυνας. Το Supreme Court είπε ξεκάθαρα: Όχι. Η περίφημη ανάλυση του δικαστή Jackson ορίζει τρεις ζώνες προεδρικής εξουσίας:

 

Με το Κογκρέσο → μέγιστη ισχύς

Σιωπή Κογκρέσου → “γκρίζα ζώνη”

Ενάντια στο Κογκρέσο → ελάχιστη ισχύς.

 

Η υπόθεση των F-35 ανήκει καθαρά στην τρίτη κατηγορία.

 

Νομικός τοίχος, όχι πολιτική δήλωση

 

Ο νόμος CAATSA (2017) δεν είναι σύσταση· είναι δεσμευτικό ομοσπονδιακό δίκαιο. Προβλέπει κυρώσεις για κράτη που προβαίνουν σε “σημαντικές συναλλαγές” με τον ρωσικό αμυντικό τομέα. Η Τουρκία αγόρασε S-400 απέκρυψε την ενσωμάτωσή τους στο δόγμα αεράμυνας και αγνόησε επανειλημμένες αμερικανικές προειδοποιήσεις. Ο αποκλεισμός της από τα F-35 ήταν νομική συνέπεια, όχι πολιτική τιμωρία.

 

Μπορεί ο Τραμπ να επικαλεστεί την αποφ. Curtiss-Wright; Θεωρητικά, θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι,  η Τουρκία είναι κρίσιμη για το ΝΑΤΟ, η απομάκρυνσή της ευνοεί Ρωσία–Κίνα, τα F-35 εξυπηρετούν την αμερικανική στρατηγική.

 

Νομικά όμως; Όχι χωρίς σύγκρουση με το Σύνταγμα. Η Curtiss-Wright δεν ακυρώνει νόμους του Κογκρέσου. Το Youngstown υπενθυμίζει ότι όταν το Κογκρέσο έχει μιλήσει καθαρά, ο Πρόεδρος δεν μπορεί να πράξει το αντίθετο.

 

Ο Τραμπ απέναντι στο Κογκρέσο

 

Ποιο είναι το μόνο “παράθυρο”; Μόνο τρία σενάρια υπάρχουν: Τροποποίηση CAATSA από το Κογκρέσο. Ενεργοποίηση ρήτρας εξαίρεσης, εφόσον αποδειχθεί πλήρης απεγκατάσταση S-400 και μη επιχειρησιακή χρήση. Έμμεση παράκαμψη (π.χ. ανταλλακτικά, τεχνολογία, leasing) – εξαιρετικά επισφαλής νομικά.

 

Συμπερασματικά, η υπόθεση F-35 δεν είναι απλώς ελληνοτουρκικό ζήτημα. Είναι σύγκρουση Συντάγματος και στρατηγικής. Η Curtiss-Wright δίνει στον Πρόεδρο ευχέρεια. Η Youngstown του θυμίζει τα όριά του. Ο CAATSA είναι το τείχος. Όποιος μιλά για “μονομερή απόφαση Τραμπ”, είτε αγνοεί είτε υποτιμά τη συνταγματική αρχιτεκτονική των ΗΠΑ.

 

 

ΣΤΑΘΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ

 

 

 

Πηγή : https://slpress.gr