MOTD

Αλλαχού τα κόμματα γεννώνται διότι εκεί υπάρχουσι άνθρωποι διαφωνούντες και έκαστος άλλα θέλοντες. Εν Ελλάδι συμβαίνει ακριβώς το ανάπαλιν. Αιτία της γεννήσεως και της πάλης των κομμάτων είναι η θαυμαστή συμφωνία μεθ’ ης πάντες θέλουσι το αυτό πράγμα: να τρέφωνται δαπάνη του δημοσίου.

Εμμανουήλ Ροΐδης, 1836-1904, Έλληνας συγγραφέας

Δευτέρα 26 Οκτωβρίου 2026

Καθηγητής Ζεληλίδης: «Δεν θα προχωρήσουν ούτε το GSI, ούτε οι έρευνες νοτίως της Κρήτης»

Πως το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ελληνική αμφισημία μπλοκάρουν το καλώδιο και τη Chevron
 
Η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Ανατολικής Λιβύης δυσκολεύει σοβαρά τα ενεργειακά σχέδια της Ελλάδας. Ο καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών Αβρ. Ζεληλίδης εκτιμά ότι υπό τις παρούσες συνθήκες δεν θα προχωρήσουν ούτε η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου (GSI) ούτε οι έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης. Θυμίζει ότι το είχε προειδοποιήσει: «Σας είχα πει και δεν με ακούγατε ότι όλα θα γίνουν μετά τις εκλογές». Σήμερα, όπως λέει, «το περιμέναμε, μπλοκάρονται τα πάντα».
 
Το καλώδιο και η απουσία ΑΟΖ με την Κύπρο
 
Για τον καθηγητή που μίλησε στην τηλεόραση της Ναυτεμπορικής, το GSI δεν είναι θύμα μιας μεμονωμένης εξέλιξης. Το έργο έχει ήδη κολλήσει νότια της Κάσου και σε άλλο σημείο, και τώρα βρίσκει νέο εμπόδιο στο μνημόνιο Άγκυρας-Τρίπολης. Τη ρίζα του προβλήματος την εντοπίζει στη μη οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου: «όσο δεν υπάρχει ΑΟΖ με την Κύπρο, το καλώδιο θα σκοντάφτει». Στην ερώτηση αν η διασύνδεση θα καθυστερήσει και τώρα, απάντησε: «Βεβαίως. Το πιστεύω ακράδαντα». Προβλέπει επίσης ότι Τουρκία και Ανατολική Λιβύη, που έχουν πλέον αναγνωρίσει το μνημόνιο, θα ζητήσουν περισσότερες συμμετοχές και αναγνωρίσεις.
 
Αμφιβολίες και για τις σεισμικές έρευνες της Chevron
 
Η Chevron έχει δηλώσει ότι θα ξεκινήσει σεισμικές έρευνες νότια της Κρήτης μέχρι τα Χριστούγεννα, όμως ο κ. Ζεληλίδης δεν είναι πεπεισμένος. Σημειώνει ότι δεν έχουν ακόμη εμφανιστεί προσφυγές περιβαλλοντικών οργανώσεων και ότι άλλα προγράμματα είχαν καθυστερήσει επί 3,5 χρόνια. Ακόμη κι αν το ΣτΕ αποφανθεί γρήγορα, η εταιρεία δεν διαθέτει δικά της ερευνητικά σκάφη και θα πρέπει να μισθώσει εταιρεία όπως η PGS ή η TGS. Εκτιμά ότι Τούρκοι ή Λίβυοι θα μπορούσαν να απειλήσουν τα πλοία και να τα σταματήσουν. Καθοριστικό είναι ότι και τα δύο μπλοκ της εταιρείας νότια της Κρήτης τέμνονται από το τουρκολιβυκό: «Εκεί θα έχουν εμπόδια».
 
Ένα πλοίο δεν θα μισθωθεί για το νότιο τμήμα της Πελοποννήσου ή το μπλοκ Α2 μόνο του, και αν δεν υπάρχουν εγγυήσεις, ο καθηγητής αμφιβάλλει ότι οι έρευνες θα προχωρήσουν. Η μοναδική περιοχή που κινείται, κατά τον ίδιο, είναι το οικόπεδο 2 δυτικά της Κέρκυρας, το οποίο «θεωρητικά προχωράει».
 
Η ιστορική παράλειψη του 2013
 
Ο καθηγητής γυρνά πίσω στο 2013, όταν η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου, με υπουργό τον Γιάννη Μανιάτη, έβγαλε σε διαγωνισμό τα μπλοκ νότια της Κρήτης σε μεγάλη εκδήλωση στο Λονδίνο. Κατά την άποψή του, η Ελλάδα όφειλε τότε να ανακηρύξει μονομερώς ΑΟΖ με τη Λιβύη, ορίζοντας μέση γραμμή και θεωρώντας ανοιχτό τον κόλπο της Σύρτης, και αν η Τρίπολη το αμφισβητούσε, να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο. Αυτό δεν έγινε ούτε επί Σαμαρά, ούτε επί Τσίπρα, ούτε επί Μητσοτάκη. Οι διεθνείς κολοσσοί, υποστηρίζει, δεν πηγαίνουν σε περιοχές με αμφισβητούμενα νερά, και η ExxonMobil και η Chevron ήρθαν επειδή αποδέχθηκαν τα ελληνικά όρια ως μέση γραμμή με τη Λιβύη.
 
Δείτε την παρέμβαση του καθηγητή: 
 

Ο Ερντογάν απορρίπτει τις αντιδράσεις της ΕΕ
 
Η Άγκυρα, πάντως, δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης. Αμέσως μετά το Υπουργικό Συμβούλιο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε «στερούμενες νομικής βάσης» τις αντιδράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των υπόλοιπων παράκτιων κρατών για το μνημόνιο, το οποίο η Αθήνα και οι Βρυξέλλες θεωρούν παράνομο.
 
Ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε να παρουσιάσει την Τουρκία ως δύναμη που ζητά μόνο προστασία των δικαιωμάτων της: «Η πολιτική μας όσον αφορά την Ανατολική Μεσόγειο είναι πολύ σαφής. Δεν προσπαθούμε, ας πούμε, να σκοράρουμε εναντίον κανενός στην Ανατολική Μεσόγειο. Μας ενδιαφέρει μόνο η προστασία της θαλάσσιας μας δικαιοδοσίας, των δικαιωμάτων και των συμφερόντων μας». Και πρόσθεσε: «Υποστηρίζουμε την ειρηνική επίλυση των διαφορών και την επίλυσή τους μέσω διαλόγου με όλα τα παράκτια κράτη. Αναμένουμε από όλους τους παράγοντες, ιδίως από την Ευρωπαϊκή Ένωση, να επιδείξουν την ίδια εποικοδομητική βούληση». 
 
Μήνυμα προς το εσωτερικό και «τίμημα» για την Τουρκία
 
Ο κ. Ερντογάν στράφηκε και προς το εσωτερικό της χώρας του, λέγοντας ότι οι επικριτές της εμπλοκής στη Λιβύη αλλάζουν στάση: «Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό για το μέλλον της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, αλλά και της πολιτικής ζωής της χώρας, το γεγονός ότι όσοι μας επέκριναν σφοδρά για το μνημόνιο, διερωτώμενοι “τι δουλειά έχουμε στη Λιβύη”, αναγνωρίζουν πλέον το δίκιο μας».
 
Για τα συμφέροντα της χώρας του ήταν κατηγορηματικός: «Τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, μοναδική μας πυξίδα είναι τα συμφέροντα της Τουρκίας. Ακόμη κι αν χρειαστεί να πληρώσουμε τίμημα, δεν θα διστάσουμε ποτέ να κάνουμε ό,τι είναι σωστό και ωφέλιμο για την Τουρκία και τον τουρκικό λαό». Έκλεισε ζητώντας σεβασμό από όσους θέλουν να αποκλείσουν την Τουρκία από την περιοχή: «Επαναλαμβάνω σε όσους προσπαθούν να αποκλείσουν την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο ότι περιμένουμε σεβασμό για την κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης».
 

 
Το «Abeille Marengo» στο Ηράκλειο και η εκκρεμότητα της NAVTEX
 
Οι δηλώσεις έρχονται σε κρίσιμη στιγμή για το GSI. Σύμφωνα με το στίγμα του MarineTraffic, το γαλλικής σημαίας ερευνητικό «Abeille Marengo» πλησιάζει την Κρήτη με προορισμό το λιμάνι του Ηρακλείου, ώστε να ξαναρχίσουν οι έρευνες για τη διασύνδεση. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι δεν έχει ακόμη υποβληθεί αίτημα για NAVTEX, το βήμα που θα επιτρέψει στο σκάφος να ξεκινήσει δουλειά. Στο εσωτερικό, η συζήτηση φούντωσε μετά τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος, απαντώντας στις αξιώσεις του Χακάν Φιντάν για τουρκικές άδειες, είπε ότι σε περίπτωση ελληνικής αδειοδότησης θα μπορούσε να υπάρξει απλή «ενημέρωση» προς την Άγκυρα και όχι διαδικασία έγκρισης.
 
Λιβυκό παρασκήνιο: Χαφτάρ, Κάιρο και Τρίπολη
 
Παράλληλα, το σκηνικό στη Λιβύη κινείται γρήγορα. Μετά τη μυστική επίσκεψη του επικεφαλής της τουρκικής ΜΙΤ, Ιμπραήλ Καλίν, στην Τρίπολη λίγο πριν από την κύρωση του μνημονίου, ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος του Χαλίφα Χαφτάρ, πήγε στην Τουρκία και κατόπιν στο Κάιρο για συνομιλίες.  Ο νέος πρόεδρος της λιβυκής Βουλής, Αλ-Σαλιχίν Αμπντούλ Ναμπί, ξεκινά επαφές σε Τρίπολη και Αίγυπτο, ενώ ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αλ-Σίσι συναντήθηκε στο Κάιρο με τον γγ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
 
Πώς βλέπουν το μνημόνιο Τούρκοι αξιωματούχοι και αναλυτές
 
Σε δημοσίευμα των «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο», η Μαρία Ζαχαράκη κατέγραψε τις εκτιμήσεις Τούρκων αξιωματούχων, πρώην διπλωματών και αναλυτών. Ο απόστρατος υποναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζί, που θεωρείται ένας από τους εμπνευστές του μνημονίου, είπε ότι η κύρωση αποτελεί «σημαντικό πλήγμα» για την ελληνική αμφισβήτηση, καθώς ενισχύει την τουρκική θέση περί θαλάσσιας γειτνίασης με τη Λιβύη. Επιμένει ότι Κρήτη, Κάσος, Κάρπαθος, Ρόδος και Καστελλόριζο δεν μπορούν να ακυρώσουν τις τουρκικές αξιώσεις. Πιο συγκρατημένος ο Ουγούρ Εκιντζί του φιλοκυβερνητικού SETA εκτιμά ότι η απόφαση δεν αλλάζει τη στρατηγική της Άγκυρας, αλλά δίνει πρόσθετη πολιτική στήριξη στη θέση ότι τα νησιά δεν έχουν αυτομάτως πλήρη επήρεια, ενώ αναγνωρίζει ότι μπορεί να προκαλέσει νέες αντιπαραθέσεις με την ΕΕ και διεθνείς ομίλους.
 
Οι ανησυχίες στο εσωτερικό της Τουρκίας
 
Ο Αϊντίν Σεζέρ, πρώην στέλεχος του τουρκικού ΥΠΕΞ και επικριτής της «Γαλάζιας Πατρίδας», προειδοποιεί ότι η εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει σε διεθνή δικαστική αντιπαράθεση με την Ελλάδα και ενδεχομένως την Αίγυπτο. «Από την πλευρά της Τουρκίας, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα», δηλώνει. Φοβάται μια δυσμενή απόφαση που θα δημιουργούσε προηγούμενο εις βάρος των τουρκικών θέσεων για την επήρεια των νησιών. Ο Σελίμ Κουνεράλπ, επίσης πρώην διπλωμάτης, θυμίζει την κρίση του 2020 με το «Ορούτς Ρέις» και δεν αποκλείει νέο κύκλο έντασης, με συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας και πρόταση παραπομπής στο Διεθνές Δικαστήριο, κάτι που θα οδηγούσε σε μακροχρόνια στασιμότητα.
 
 
Το GSI στο επίκεντρο και το ερώτημα της αντίδρασης
 
Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι τμήματα της όδευσης του GSI βρίσκονται σε περιοχές που θεωρεί τουρκική υφαλοκρηπίδα. Ο Γιαϊτζί συνδέει ευθέως το μνημόνιο με το έργο: «Όχι, δεν είναι καθόλου σωστό να λέμε ότι η απόφαση αυτή της Λιβύης δεν θα επηρεάσει το έργο του καλωδίου». Υποστηρίζει ότι, εφόσον η όδευση περνά από περιοχές που το μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη, πρέπει να υπάρξει συνεννόηση και με την Τρίπολη. Για το τι θα κάνει η Τουρκία αν η Ελλάδα προχωρήσει χωρίς συνεννόηση, ο Οζάι Σεντίρ της «Μιλιέτ» δεν προσδιορίζει μορφή αντίδρασης και δεν αποκλείει στρατιωτική κινητοποίηση. Ο Ναμίκ Ταν, πρώην πρεσβευτής στην Ουάσιγκτον και στέλεχος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, θεωρεί αναπόφευκτη τουρκική αντίδραση, χωρίς να διευκρινίζει αν θα είναι διπλωματική ή στρατιωτική. Οι ίδιοι αναλυτές εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ θα επιδιώξουν διπλωματική διαχείριση και δεν θα παρέμβουν αποφασιστικά υπέρ της Αθήνας, ωστόσο πρόκειται για τουρκικές εκτιμήσεις και όχι για επιβεβαιωμένη στάση της Ουάσιγκτον.
 
Τα διλήμματα Άγκυρας και Αθήνας
 
Με τον Φιντάν να έχει θέσει ζήτημα προηγούμενης γραπτής γνωστοποίησης των ελληνικών δραστηριοτήτων, η Τουρκία φαίνεται να μην μπορεί να κάνει πίσω από τις δικές της απαιτήσεις. Αν επιμείνει, κινδυνεύει νέα κρίση με την Ελλάδα και επιβάρυνση των σχέσεων με την ΕΕ. Αν υποχωρήσει, θα χρειαστεί να διαχειριστεί το εσωτερικό πολιτικό κόστος.
 
Στο μεταξύ, το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», που προοριζόταν για το φθινόπωρο, μετατίθεται για τα τέλη του έτους. Αναλυτές το διαβάζουν ως τακτικό υπολογισμό, καθώς η Άγκυρα περιμένει να δει την πόντιση του καλωδίου, την αντίδραση της Αθήνας και το τοπίο μετά τις αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Η Αθήνα μεταφέρει τη μάχη στον ΟΗΕ, με τον Γεραπετρίτη ήδη στη Νέα Υόρκη για συνάντηση με τον Γκουτέρες και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη να παίρνει τη σκυτάλη. Ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν η Τουρκία θα επιχειρήσει να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε τετελεσμένα και ποιο κόστος είναι διατεθειμένη να πληρώσει γι’ αυτό.
 
Τα πιο σημαντικά όμως ερωτήματα είναι αν η Ελλάδα διατίθεται πραγματικά να διακινδυνεύσει ένα θερμό επεισόδιο για ένα αμφισβητούμενης χρησιμότητας έργο (GSI) και, κυρίως, αν διατίθεται να υπερασπιστεί επί του πεδίου τα κυριαρχικά της δικαιώματα νοτίως της Κρήτης. Φάνηκε, δυστυχώς, για άλλη μια φορά ότι και στις δύο περιπτώσεις δεν υπήρχε κανένας σχεδιασμός αντιμετώπισης του χειρότερου σεναρίου. Για δε το GSI, δεν υπήρξε καν αξιολόγηση του αν το εθνικό όφελος δικαιολογεί το ρίσκο.   
 
Τις «μάχες», αν έχεις σοβαρή εξωτερική πολιτική, της επιλέγεις ο ίδιος, δεν σου τις επιβάλλουν. Εάν όμως η μόνιμη επιλογή είναι η συνεχής υποχώρηση απέναντι στους τουρκικούς εκβιασμούς, τότε το μόνο σίγουρο είναι ότι η Τουρκία θα καταστεί de facto συγκυρίαρχος σε κάθε περιοχή που διεκδικεί. 
 

 

 
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου