Κρεσέντο προκλήσεων από την Τουρκία με σενάρια πολέμου – Διαβήματα-“φωτιά” από Ριάντ

 EPA/REHAN KHAN 

Νέα εστία έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις δημιουργούν τα σχέδια επανεκκίνησης της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, καθώς η Άγκυρα υποστηρίζει ότι θα πρέπει να ενημερώνεται και να συντονίζεται για οποιαδήποτε δραστηριότητα σε θαλάσσιες περιοχές όπου προβάλλει δικαιώματα.

 

Τουρκικές πηγές υποστηρίζουν ότι η Τουρκία δεν αντιτίθεται στην ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων, αλλά ζητούν επικοινωνία μέσω της διπλωματικής οδού πριν από έρευνες ή εργασίες πόντισης σε περιοχές τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δικαιοδοσία της. Επί του πρακτέου, η τουρκική θέση σημαίνει ότι η Άγκυρα διεκδικεί ρόλο στις αποφάσεις για έργα που πραγματοποιούνται στην Ανατολική Μεσόγειο, επικαλούμενη τις μονομερείς διεκδικήσεις της για την υφαλοκρηπίδα.

 

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση για επανεκκίνηση του έργου, με τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam. Η ελληνική κυβέρνηση έχει διαμηνύσει ότι η πόντιση θα προχωρήσει βάσει του σχεδιασμού. Η Άγκυρα είχε αντιδράσει έντονα και το 2024 στις έρευνες του ιταλικού πλοίου Ievoli Relume ανοιχτά της Κάσου. Τυχόν επανεμφάνιση πλοίων στην περιοχή για τις εργασίες του καλωδίου αναμένεται, συνεπώς, να αποτελέσει κρίσιμο τεστ για τις διαθέσεις της Τουρκίας.

 

Οι προκλήσεις δεν σταματούν εδώ, καθώς  μερικές ημέρες μετά την ανακήρυξη θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε χάρτη με αυτά. Η απόφαση του Ερντογάν που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα της κυβερνήσεως της Τουρκίας προβλέπει ότι το θαλάσσιο πάρκο Φετιχιέ-Κας, έκτασης 2.170.603 εκταρίων, και το θαλάσσιο πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 174.214 εκταρίων, τέθηκαν υπό καθεστώς προστασίας.

 

 

«Τα πρώτα θαλάσσια εθνικά πάρκα που κηρύχθηκαν στην Τουρκία αντικατοπτρίζουν την προτεραιότητα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος τόσο στα χωρικά της ύδατα όσο και στις θαλάσσιες ζώνες πέρα από αυτά», σημειώνεται. Στο κείμενο που συνοδεύει τον χάρτη του Anadolu σημειώνει πως τα πάρκα εκφράζουν την προτεραιότητα που δίνει η Τουρκία στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος όχι μόνο εντός των χωρικών υδάτων της αλλά και σε «θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας» πέρα από αυτά. Τα διατάγματα του Ερντογάν που δημοσιεύτηκαν στις 16 Αυγούστου ορίζουν τη δημιουργία πάρκων σε δύο σημεία:

• Το πρώτο πάρκο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ της Φέτιγιε (επαρχία Μούγλα) και του Κας (επαρχία Αττάλειας). Η συγκεκριμένη χωροθέτηση περικλείει και αποκλείει ουσιαστικά ολόκληρη τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελλόριζο, πέραν της τουρκικής αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή πέραν των 6 μιλίων.
• Το δεύτερο πάρκο εκτείνεται σε θαλάσσια περιοχή κοντά στις τουρκικές ακτές της Ραιδεστού και του Τσανάκαλε, εκτεινόμενο γεωγραφικά μεταξύ της Σαμοθράκης και της Λήμνου.

Πολεμικά σενάρια από Τουρκία

 

Την ίδια στιγμή, σε τροχιά αυξημένης ετοιμότητας και επεξεργασίας σεναρίων εμπλοκής βρίσκεται το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, παρακολουθώντας στενά τη διευρυνόμενη συνεργασία ανάμεσα στην Ελλάδα και το Ισραήλ, σύμφωνα με επίσημο έγγραφο που αποκαλύπτει το Nordic Monitor.

 

Σε επιστολή που εστάλη σε βουλευτή του τουρκικού κοινοβουλίου στις 10 Αυγούστου και φέρει την υπογραφή του υπουργού Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, το ΥΠΑΜ γνωστοποιεί ότι οι εργασίες που αφορούν «πιθανή κρίση, ένταση και πόλεμο» στην ευρύτερη περιοχή συνεχίζονται σε στενό συντονισμό μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων κρατικών φορέων.

 

Η ασυνήθιστα σαφής αυτή αναφορά σε ενδεχόμενο πολέμου, περιλαμβάνεται σε απάντηση που εστιάζει ειδικά στη στρατιωτική διάταξη της Ελλάδας στο Αιγαίο και την αυξανόμενη αμυντική της σχέση με το Ισραήλ. Ο Γκιουλέρ συνέδεσε τον «προληπτικό» σχεδιασμό της Άγκυρας με την παραδοχή ότι, η Τουρκία παρακολουθεί στενά την ισραηλινο-ελληνική στρατιωτική συνεργασία, καθώς και τις εξελίξεις που επηρεάζουν τα τουρκικά συμφέροντα και την ασφάλεια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

 

«Οι μελέτες σχετικά με κάθε είδους εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης πιθανής κρίσης, έντασης και πολέμου που ενδέχεται να προκύψουν στην περιοχή μας… συνεχίζονται σχολαστικά σε πλήρη συντονισμό με όλες τις μονάδες του κράτους μας», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο επίσημο έγγραφο.

 

Η αναφορά σε συντονισμό όλων των κρατικών ιδρυμάτων υποδηλώνει ότι ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στις ένοπλες δυνάμεις, αλλά εμπλέκει ευρύτερους εθνικούς πόρους, παραπέμποντας σε προετοιμασίες για ευρεία κινητοποίηση απέναντι σε αυτό που η Άγκυρα εκλαμβάνει ως αναδυόμενο εχθρικό άξονα.

 

Η επιστολή δόθηκε ως απάντηση σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), Χασάν Οζτούρκμεν. Ο Οζτούρκμεν εξέφρασε την έντονη ανησυχία της Άγκυρας για τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών δυνάμεων και την απόκτηση ισραηλινών οπλικών συστημάτων.

 

Επικαλέστηκε αναφορές για οχύρωση των ελληνικών νησιών κοντά στις τουρκικές ακτές με ισραηλινά συστήματα αεράμυνας, κατασκευή υπογείων στρατιωτικών εγκαταστάσεων, θωράκιση κέντρων επιχειρήσεων και αποθηκών πυρομαχικών, καθώς και αναβάθμιση διαδρόμων προσγείωσης. Παράλληλα, ρώτησε αν αναπτύσσονται εκεί συστοιχίες Patriot ή ισραηλινής προέλευσης συστήματα, ζητώντας να μάθει ποια αντίμετρα αναπτύσσει η Τουρκία απέναντι στην πολυεπίπεδη αντιαεροπορική ομπρέλα «Ασπίδα του Αχιλλέα» που σχεδιάζει η Αθήνα.

 

Ο Γκιουλέρ δεν αποχαρακτήρισε επιχειρησιακές λεπτομέρειες για τα τουρκικά αντίμετρα, ωστόσο το υπουργείο σημείωσε ότι παρακολουθεί συνεχώς τις ελληνικές δραστηριότητες που «παραβιάζουν τα δικαιώματα, συμφέροντα και ανησυχίες» της Τουρκίας, λαμβάνοντας ταχύτατα τα απαραίτητα μέτρα. Παράλληλα, επισήμανε ότι οι αλλαγές στην περιοχή ενδέχεται να δημιουργήσουν και «ευκαιρίες» για την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.

 

Σχετικά με το Ισραήλ, το τουρκικό ΥΠΑΜ αναγνώρισε τη διεύρυνση της στρατιωτικής συνεργασίας με την Ελλάδα στη αμυντική βιομηχανία, τη στρατιωτική εκπαίδευση, τις ασκήσεις και την τεχνολογία, τονίζοντας ότι αυτή η σχέση παρακολουθείται «στενά» και διαβεβαιώνοντας ότι τα τουρκικά συμφέροντα στο Αιγαίο θα προστατευθούν «υπό οποιεσδήποτε συνθήκες».

 

Διαβήματα-πρόκληση από Ριάντ

 

Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία προχώρησε σε δύο διαβήματα κατά της Αθήνας, ζητώντας το στρατηγικό υποθαλάσσιο καλώδιο δεδομένων East to Med Data Corridor (EMC) να μην διέλθει μέσω Ισραήλ, αλλά μέσω Συρίας, μία κίνηση που προφανώς ευνοεί την Τουρκία που είναι σύμμαχος του ισλαμικού καθεστώτος της Δαμασκού και επιδιώκει την υπονόμευση των ελληνικών-κυπριακών ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, όπως και την συνεργασία με το Ισραήλ.

 

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, στις 2 Ιουνίου και στις 17 Ιουλίου, το Ριάντ απέστειλε δύο τελεσιγραφικές ρηματικές διακοινώσεις στην Αθήνα, ζητώντας επιτακτικά την άμεση έκδοση αδειών για τις θαλάσσιες έρευνες. Στη δεύτερη διακοίνωση, οι Σαουδάραβες χαρακτήρισαν το ζήτημα κατεπείγον, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε καθυστέρηση θα τινάξει στον αέρα τις χρηματοοικονομικές διευθετήσεις. Σε τηλεδιάσκεψη που είχε προηγηθεί με στελέχη της ελληνικής πρεσβείας, η κρατική εταιρία Center3, η οποία κατέχει το 72% του σχήματος έναντι 25% της ΔΕΗ και 3% της ελληνικής ΤΤΣΑ, εκτοξεύτηκαν απειλές για οριστική εγκατάλειψη του έργου.

 

Από τον περασμένο Φεβρουάριο, το Ριάντ πασχίζει παρασκηνιακά να αλλάξει ριζικά τη χερσαία διαδρομή μετά την Ιορδανία, επιβάλλοντας την είσοδο του καλωδίου στη Συρία, αντί για το Ισραήλ, πριν αυτό καταλήξει στη Μεσόγειο, με προορισμό την Κρήτη, τη Γένοβα και τη Μασσαλία, που αποτελεί τον κορυφαίο ευρωπαϊκό κόμβο δεδομένων.

 

Η μεθόδευση αυτή επιχειρεί να αποκόψει πλήρως το Ισραήλ από τα ευρωπαϊκά δίκτυα, ακυρώνοντας τον ρόλο του ως περιφερειακού παίκτη και εξυπηρετώντας ευθέως τις επιδιώξεις της Τουρκία για τον απόλυτο έλεγχο των διαδρόμων στη Μέση Ανατολή. Μπροστά σε αυτή τη στάση, η παραμονή της ελληνικής Πυροβολαρχίας Patriot στο σαουδαραβικό έδαφος, όπου βρίσκεται ανεπτυγμένη από τον Σεπτέμβριο του 2021 (συμβάλλοντας έμπρακτα στην υπεράσπιση του σουνιτικού βασιλείου) παραμένει εξαιρετικά αμφισβητήσιμη.

 

Η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να διαχειριστεί τις ισορροπίες ανάμεσα στη σχέση με το Ριάντ και στον ρόλο της ως ευρωπαϊκής πύλης εισόδου για τον IMEC και τα συναφή έργα διασύνδεσης, χωρίς μέχρι στιγμής η Σαουδική Αραβία να έχει αποσυρθεί από αυτόν, αν και είναι προφανές ότι παίρνει σαφείς αποστάσεις.

 

Πηγή : https://slpress.gr