Τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία – Οι εκατέρωθεν απώλειες

 EPA/ROMAN PILIPEY 

Στον πόλεμο στην Ουκρανία καμία πλευρά δεν δίνει αληθινά νούμερα – άρα μιλάμε για εύρη τιμών, όχι απόλυτους αριθμούς. Σύμφωνα με εκτιμήσεις δυτικών αξιωματούχων και αναφορές που δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2026 από δυτικά ειδικά μέσα (Russia Matters, ISW, btlonline.org) έχουμε τα εξής στοιχεία για τις ρωσικές απώλειες (έως Φεβρουάριο 2026): Οι ρωσικές στρατιωτικές απώλειες εκτιμώνται σε πάνω από 1,2 εκατομμύρια στρατιώτες (Νεκροί/Τραυματίες/Αγνοούμενοι). Ανεξάρτητες πηγές (όπως BBC/Mediazona) και δυτικές υπηρεσίες εκτιμούν τους νεκρούς σε εκατοντάδες χιλιάδες, με τις πιο πρόσφατες αναλύσεις να κάνουν λόγο για εξαιρετικά υψηλούς ρυθμούς απωλειών, ειδικά το 2025.

 

Οι ουκρανικές απώλειες έως τον Φεβρουάριο του 2026 (Νεκροί/Τραυματίες/Αγνοούμενοι): Εκτιμήσεις αναφέρουν 500.000-600.000 στρατιωτικές απώλειες, με τους νεκρούς να υπολογίζονται μεταξύ 100.000 και 140.000. Άλλες δυτικές πηγές αναφέρουν ρωσικές απώλειες 600.000 – 800.000 και ουκρανικές 350.000 – 550.000. Όμως, το κρίσιμο στοιχείο είναι η αναλογία πληθυσμού και στρατού των δύο χωρών. Η Ρωσία έχει πληθυσμό 144 εκατομμύρια. Η Ουκρανία έχει σήμερα 28,7 εκατομμύρια κατοίκους (πραγματικός πληθυσμός πολέμου) σύμφωνα με ουκρανική πηγή.

 

Εδώ κρίνεται σκόπιμο να αναφερθεί και η άλλη πλευρά. Σύμφωνα με ρωσικά ΜΜΕ, οι απώλειες για τις δύο πλευρές είναι αντιστρόφως ανάλογες και με τρομακτική διαφορά μεταξύ τους. Ισχυρίζονται ότι μία ομάδα Ρώσων χάκερ διείσδυσε στο ουκρανικό υπουργείο Άμυνας και “χακάρισε” τα στοιχεία των απωλειών του ουκρανικού στρατού. Καταμέτρησε τις απώλειες με στοιχεία, όπως το ονοματεπώνυμο του φονευθέντος, την φωτογραφία του, την ημερομηνία γέννησης και το μέρος διαμονής του, τον χρόνο και τον τόπο θανάτου του και το μέρος που ετάφη. Έτσι έδωσαν στην δημοσιότητα αυτά τα στοιχεία, όπου αναφέρουν ότι οι νεκροί Ουκρανοί είναι πάνω από 1.000.000 (συγκεκριμένα 1.721.000)

 

Αν αναλογισθεί κανείς ότι σε έναν πόλεμο η αναλογία νεκρών και τραυματιών είναι 1:2 ή 2,5, τότε οι τραυματίες κάθε μορφής (ελαφρά έως βαρύτερης μόνιμης αναπηρίας) τότε φθάνουμε σε ένα τρομακτικό νούμερο απωλειών περί τα 5.000.000. Οι νεκροί Ρώσοι αναφέρουν ότι είναι περί τις 140.000. Τα στοιχεία αυτά αναγράφονται για να έχουμε και την άλλη άποψη, έχοντας υπόψη την φράση «στον πόλεμο, το πρώτο θύμα είναι η αλήθεια», η οποία αποδίδεται συχνότερα στον Αισχύλο, αν και η ακριβής πηγή στα έργα του δεν έχει ταυτοποιηθεί…

 

Ρωσία-Ουκρανία: Πόλεμος φθοράς

 

Το συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος έχει εξελιχθεί σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς. Η Ρωσία επιδεικνύει (σύμφωνα με δυτικές πηγές) μεγαλύτερες συνολικές απώλειες πολέμου, αλλά καταφέρνει να αναπληρώνει τις απώλειες του προσωπικού μέσω εθελοντών και επιστράτευσης, αν και ο ρυθμός των απωλειών του 2025 (περίπου 30.000/μήνα) ασκεί τεράστια πίεση (όμως η επάνδρωση είναι το ίδιο, 30.000/μήνα). Οι αριθμοί είναι εκτιμήσεις και οι πραγματικές απώλειες είναι δύσκολο να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης. Αλλά το κρίσιμο στοιχείο είναι η αναλογία πληθυσμού και στρατού.

 

Η Ουκρανία, όπως αναφέρεται στον δυτικό τύπο έχει μικρότερους αριθμούς απωλειών πολέμου, όμως η αναπλήρωσή των είναι πολύ δυσκολότερη, καθόσον αντιστοιχεί σε μεγαλύτερο ποσοστό της κοινωνίας της, λόγω μικρότερου αριθμού κατοίκων. Ακόμη το σύστημα επιστράτευσης έχει αποτύχει, στο μεγαλύτερο μέρος του. Κάθε μήνα επιστρατεύει δια της βίας ακόμη και παιδιά 17 χρονών, όπου τα συναντήσουν (λίγο πάνω από 25.000 τον μήνα) εν μέσω αντιδράσεων των συγγενών τους.

 

Όμως και εδώ υπάρχει πρόβλημα: Ένα ποσοστό 80-90% των επιστρατευομένων νεαρών λιποτακτούν και κρύβονται, ή προσπαθούν να φύγουν στο εξωτερικό, αν μπορέσουν. Το 2025, ο εισαγγελέας του Κιέβου είχε στο γραφείο του 325.000 υποθέσεις λιποταξίας, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές. Γι’ αυτό αντιμετωπίζει πρόβλημα επάνδρωσης μονάδων.

 

Ουκρανία: Δημογραφική κατάρρευση

 

Εδώ να αναφερθεί ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια βαθιά δημογραφική κρίση, όπως αναφέρει το αμερικανικό τηλεοπτικό κανάλι CNN: «Το ποσοστό γεννήσεων στην Ουκρανία μειώνεται κατακόρυφα. Σε αυτό το πλαίσιο, η χώρα έχει επίσης αντιμετωπίσει συγκλονιστικές απώλειες στο μέτωπο, και εκατομμύρια άνθρωποι έχουν καταφύγει στο εξωτερικό, οδηγώντας σε μια από τις βαθύτερες δημογραφικές κρίσεις στον κόσμο». Το CNN επικαλέστηκε την διευθύντρια του Ουκρανικού Ινστιτούτου Δημογραφίας και Κοινωνικών Ερευνών, η οποία χαρακτήρισε την τρέχουσα κατάσταση ως καταστροφή. «Και ενώ το ποσοστό γεννήσεων της χώρας μειώνεται εδώ και χρόνια – μια κοινή τάση σε όλη την Ευρώπη – τώρα έχει ουσιαστικά καταρρεύσει», κατέληξε.

 

Η δε εφημερίδα Ukrainian National News ανέφερε ότι ο πληθυσμός της Ουκρανίας είχε μειωθεί στα 28,7 εκατομμύρια, ενώ εκτός Ουκρανίας είναι περί τα 12.000.000. Ο επικεφαλής του Γραφείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, δήλωσε ότι ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται κατά 250.000-300.000 ετησίως. Τον Απρίλιο του 2024, Ουκρανοί δημοσιογράφοι, αφού ανέλυσαν την έκθεση του υπουργείου Κοινωνικής Πολιτικής σχετικά με τη στρατηγική δημογραφικής ανάπτυξης της χώρας, ανέφεραν ότι το ποσοστό γεννήσεων στη χώρα είχε μειωθεί σε χαμηλό 300 ετών.

Δεν υπάρχει πραγματικός ακριβής αριθμός απωλειών σε οπλικά συστήματα, σε κανέναν πόλεμο εν εξελίξει. Οι μόνες σοβαρά αξιόπιστες εκτιμήσεις είναι οι οπτικά επιβεβαιωμένες (OSINT — φωτογραφίες/βίντεο). Όλα τα επίσημα στρατιωτικά νούμερα (Ρωσίας & Ουκρανίας) είναι προπαγανδιστικά και συνήθως υπερβολικά. Ο καλύτερος δείκτης διεθνώς θεωρείται η βάση δεδομένων Oryx, που μετρά μόνο ό,τι έχει αποδειχθεί οπτικά. Αυτό δίνει κατώτατο όριο, άρα οι πραγματικές απώλειες είναι δύο, τρεις ίσως και περισσότερες φορές μεγαλύτερες.

 

Ρωσία (οπτικά επιβεβαιωμένα έως 2025-26).

 

Σε ό,τι αφορά την οικονομία, το 35-40% του ρωσικού-κρατικού προϋπολογισμού πάει στον πόλεμο. Η δε Ρωσία έχει δυνατότητα μεγάλης παραγωγής πυρομαχικών, με την οικονομία να έχει προσαρμοστεί σε πολεμική λειτουργία. Επομένως, μπορεί να συνεχίσει να πολεμά για αρκετά χρόνια ακόμα, με κόστος την φτωχοποίηση, όχι την κατάρρευση.

 

Στην Ουκρανία, η κρατική λειτουργία εξαρτάται από την δυτική χρηματοδότηση: Μισθοί, συντάξεις, δαπάνες, πληρώνονται από δυτική βοήθεια. Χωρίς την δυτική βοήθεια, η Ουκρανία καταρρέει οικονομικά και στρατιωτικά, μέσα σε λίγους μήνες. Με βοήθεια μπορεί να πολεμά αρκετά ακόμη, εκτός αν καταρρεύσει το μέτωπο, με μεγάλη διάσπαση και διείσδυση των ρωσικών δυνάμεων.

Υπάρχει πιθανότητα μεγάλης ρωσικής διάρρηξης;

 

Δεν είναι άμεσα ή στο εγγύς μέλλον πιθανή στρατηγική κατάρρευση Ουκρανίας (τύπου 2022), αλλά είναι πιθανή τοπική κατάρρευση τομέα-τομέων και κατάληψη της περιοχής, που οι Ρώσοι ονομάζουν ιστορικά Nova Rusiya, που φθάνει μέχρι Μικολάεφ και Οδησσό και κατ’ επέκταση μέχρι την Υπερδνειστερία. Τούτο είναι το χειρότερο σενάριο για την Δύση, για δε την Ουκρανία θα είναι απολύτως καταστροφικό, γιατί χάνει τα μεγάλα της λιμάνια στο Νότο και γίνεται περίκλειστο/μη βιώσιμο κράτος.

 

Και τούτο γιατί η άμυνα της εξαρτάται πλέον από λίγες πλήρως επανδρωμένες ταξιαρχίες, διαθέτουν πολλά drones αντί ανθρώπων και αν σπάσει ένας κρίκος της αμυντικής τοποθεσίας, η άμυνα υποχωρεί γρήγορα μέχρι την επόμενη γραμμή. Ρεαλιστική εκτίμηση: Μία μεγάλη διάρρηξη >100 km εκτιμάται προς το παρόν μάλλον μη πιθανή, όμως η επιχειρησιακή προέλαση 20-50 km θεωρείται πιθανή, η δε αργή προώθηση λίγων km/μήνα θεωρείται πολύ πιθανή και συμβαίνει σήμερα.

Το σχέδιο ειρήνης του Τραμπ

 

Ο πρόεδρος Τραμπ προσπάθησε να παρέμβει στον πόλεμο με ένα ειρηνευτικό σχέδιο 28 Σημείων. Αυτό προέβλεπε:

• Πάγωμα του πολέμου – εδαφικές παραχωρήσεις

Η Ουκρανία θα αποδεχόταν απώλεια εδαφών που ήδη ελέγχει η Ρωσία (Κριμαία και τμήματα Ντονμπάς) μόνιμη κατάπαυση πυρός και συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ των δύο πλευρών. Δηλαδή ο πόλεμος θα τελείωνε εκεί που βρίσκονται τα στρατεύματα σήμερα.

• Ουδετερότητα Ουκρανίας (χωρίς ΝΑΤΟ)

Η Ουκρανία δε θα εντασσόταν στο ΝΑΤΟ. Θα αποδέχονταν περιορισμό του μεγέθους των ενόπλων δυνάμεών της, μη ανάπτυξη ξένων στρατευμάτων στο έδαφός της (εκτός εγγυήσεων). Αυτό ήταν βασική απαίτηση της Μόσχας από το 2021.

• Ανταλλάγματα προς την Ουκρανία. Εγγυήσεις ασφάλειας από ΗΠΑ/Ευρώπη. Χρηματοδότηση ανοικοδόμησης από δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια. Προοπτική ένταξης στην ΕΕ (όχι στο ΝΑΤΟ).
• Ανταλλάγματα προς τη Ρωσία. Άρση ή χαλάρωση κυρώσεων. Αναγνώριση νέων συνόρων de facto. Επανένταξη σε διεθνείς οικονομικές δομές (σταδιακά).

Το σχέδιο απέτυχε επειδή συγκρούστηκε με τους βασικούς στόχους και των δύο πλευρών ταυτόχρονα. Για την Ουκρανία θεωρήθηκε «ήττα». Έπρεπε να δεχθεί απώλεια εδαφών, να εγκατέλειπε το ΝΑΤΟ και να μείωνε τον στρατό της. Στην ουσία: Σταματάς τον πόλεμο, αλλά νομιμοποιείς την εισβολή. Για τη Ρωσία δεν ήταν αρκετό. Ο πρόεδρος Πούτιν ζητά πλήρη έλεγχο των διεκδικούμενων περιοχών, μακροχρόνιες εγγυήσεις κατά της δυτικής επιρροής, αναγνώριση νέας ευρωπαϊκής τάξης ασφαλείας. Θεωρήθηκε «βάση συζήτησης», αλλά όχι τελικό.

 

Το σχέδιο δεν απέτυχε επειδή ήταν κακό ή καλό – απέτυχε επειδή ζητούσε από όλους να παραδεχτούν ότι ο πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί, ενώ όλοι πιστεύουν ακόμη ότι μπορούν να κερδίσουν. Για την Ουκρανία το σχέδιο σήμαινε συνθηκολόγηση. Για τη Ρωσία ήταν μισή νίκη. Για τη Δύση θα ήταν επικίνδυνο προηγούμενο. Άρα κανείς δεν είχε αρκετό κίνητρο να το υπογράψει. Προβλέπει τερματισμό του πολέμου, χωρίς καμία πλευρά να παραδεχτεί ήττα. Η ιστορία δείχνει ότι οι περισσότεροι σύγχρονοι πόλεμοι τελειώνουν έτσι, όχι με κάποια συνθήκη. Φαίνεται ότι δεν πάμε σε “ειρήνη 1991”, ούτε σε “ήττα 1945”. Φαίνεται ότι πάμε σε έναν πόλεμο που τελειώνει στρατιωτικά αλλά συνεχίζεται πολιτικά για δεκαετίες.

 

Μία παρατήρηση: Στη Δύση επικρατεί η άποψη ότι θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι αιτιάσεις και τα θέλω της Ουκρανίας για την λήξη του πολέμου. Όμως οι ρεαλιστές αναλυτές, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, θέτουν το ερώτημα πως μπορεί ο ηττημένος να έχει απαιτήσεις και πως μπορεί να αγνοείται το αποτέλεσμα επί του πεδίου;

 

Εκτιμήσεις-προοπτικές

 

Η Δύση δεν κρύβει ότι επιμένει στη συνέχιση της ουκρανικής σύγκρουσης. Όπως σημείωσε πρόσφατα 19/2, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, η σύγκρουση στην Ουκρανία είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις «όπου ορισμένοι εκπρόσωποι της διεθνούς κοινότητας καταδικάζουν τις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου». Ενώ η Ευρώπη βυθίζεται σε μια πρωτοφανή ενεργειακή και κοινωνική κρίση, οι πολιτικές ελίτ της Ηπείρου έχουν στήσει έναν επικίνδυνο χορό δισεκατομμυρίων πάνω στο ρέον αίμα και τα ερείπια της Ουκρανίας. Από τα “πλυντήρια” κρυπτονομισμάτων στην Εσθονία, μέχρι τα κέρδη-ρεκόρ των αμυντικών κολοσσών, ο πόλεμος έχει μετατραπεί στην πιο κερδοφόρα επιχείρηση του αιώνα.

 

Oι δυσάρεστες εκτιμήσεις και προοπτικές για την Ουκρανία συνεχίζονται και δη από σοβαρά αγγλικά και αμερικανικά έντυπα. Οι αμερικανικές εφημερίδες Times και New York Times αποκάλυψαν πρόσφατα ότι το ουκρανικό μέτωπο καταρρέει και ότι για να αποτραπεί η κατάρρευση θα πρέπει οι Ουκρανοί να βρουν 250.000 νέους ετοιμοπόλεμους – καλά εκπαιδευμένους – στρατιώτες που… όμως δεν υπάρχουν.

 

«Η Ουκρανία πρέπει να κινητοποιήσει τουλάχιστον 250.000 επιπλέον στρατιώτες και να αποκτήσει σημαντικά περισσότερα όπλα για να αλλάξει την κατάσταση στο μέτωπο που είναι δραματική, ανέφερε η βρετανική εφημερίδα The Times, επικαλούμενη ουκρανικό στρατιωτικό προσωπικό και πηγές του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με αυτούς, οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι ξεκάθαρα κατώτερες από τον Ρωσικό Στρατό σε αριθμό προσωπικού και όπλων στους περισσότερους τομείς του μετώπου».

Για το 2026, οι εκτιμήσεις για το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία παραμένουν ρευστές, με τις διαπραγματεύσεις δύσκολες και την κατάσταση στο πεδίο να χαρακτηρίζεται από φθορά.

 

Οι προσδοκίες για το 2026

 

Πολλές αναλύσεις βλέπουν το 2026 ως κρίσιμο έτος, με δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι το 55% των Ρώσων αναμένει τη λήξη της «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» το 2026, από την πλευρά των Ουκρανών, μόνο το 20% ελπίζει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει έως τα μέσα του 2026, ενώ το 43% πιστεύει ότι θα διαρκέσει περισσότερο.

Η γραμμή του μετώπου παραμένει παγωμένη, με τη Ρωσία να προελαύνει αργά στην περιοχή του Ντονέτσκ, με σκοπό να καταλάβει/απελευθερώσει τις δύο απομένουσες πόλεις Σλαβιάνσκ και Κραματόρσκ, πόλεις φρούρια σημαντικές στο Ντονέσκ. Η ΕΕ επιδιώκει μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη, με ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, έτσι συνεχίζει να υποστηρίζει το Κίεβο, οικονομικά και στρατιωτικά. Υπάρχει μια υπερβολική ανησυχία και άνευ σοβαρών λόγων, με την άποψη για επιθετικές προθέσεις της Ρωσίας, κατά της Ευρώπης και συνέχισης του πολέμου, μάλλον άλλοθι για τις λανθασμένες επιλογές της στον πόλεμο.

 

Οι ΗΠΑ πιέζουν για τερματισμό του πολέμου, με τον Τραμπ να επιδιώκει μια συμφωνία έως τον Ιούνιο του 2026 και προωθούν άμεσες συνομιλίες μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, με στόχο την επίτευξη συμβιβασμού, με παραχώρηση εδαφών στο Ντονέσκ, που αργά η γρήγορα και όσο δεν επιτυγχάνεται συμφωνία, οι Ρώσοι θα τα πάρουν μέχρι το φθινόπωρο του 2026. Η κυβέρνηση Τραμπ μειώνει τη χρηματοδότηση προς την Ουκρανία, εστιάζοντας στην εξεύρεση διπλωματικής λύσης. Αν δεν το επιτύχει θα εγκαταλείψει την Ουκρανία, για να μην χρεωθεί την τελική ήττα, που θα επηρεάσει δραματικά την Ευρώπη.

 

Η Ρωσία επιδιώκει την διατήρηση των κατεχόμενων εδαφών (Κριμαία και τις τέσσερις ανατολικές περιφέρειες) και την τελική κατοχή όλου του Ντονέτσκ. Επιδιώκει η Ουκρανία να γίνει ένα ουδέτερο κράτος-buffer, εκτός ΝΑΤΟ, και να μειωθούν δραστικά οι στρατιωτικές της δυνατότητες. Επιθυμεί αλλαγή καθεστώτος, απομάκρυνση του «έκπτωτου προέδρου» Ζελένσκι και εγκατάσταση μιας κυβέρνησης φιλικής προς τη Ρωσία.

 

Σε περίπτωση αδιαλλαξίας Ουκρανίας και ΕΕ θα συνεχίσει με σφοδρότητα την κατάληψη των δύο άλλων κρίσιμων πόλεων-λιμανιών Μικολάεφ και Οδησσό, το χειρότερο δυνατό σενάριο για την Ουκρανία, καθόσον η Ευρώπη δεν έχει τις οικονομικές και βιομηχανικές ικανότητες να υποστηρίξει μιας τέτοιας μορφής πόλεμο και με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ουκρανία.

 

Ως εκ τούτου η λήξη του πολέμου είναι πιθανόν να καθοριστεί από την ικανότητα της Ουκρανίας να αντέξει την πίεση, τη στάση των ΗΠΑ και την επιθυμία της Ρωσίας να εξασφαλίσει τα κέρδη της…

 

 

ΜΠΑΛΤΖΩΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

  

 

Πηγή : https://slpress.gr