Την ώρα που η ενεργειακή κρίση πίεζε ασφυκτικά τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, διαφορετικές χώρες επέλεξαν εντελώς διαφορετικούς δρόμους για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στα καύσιμα. Και η σύγκριση είναι αποκαλυπτική: από τη μία η Ιταλία και η Ιρλανδία που προχώρησαν σε άμεσες παρεμβάσεις στις τιμές, από την άλλη η Ελλάδα που επέλεξε επιδοματική πολιτική.
Στην περίπτωση της Ιταλίας, η απάντηση ήταν άμεση και οριζόντια: μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης κατά 25 λεπτά το λίτρο. Πρόκειται για μια παρέμβαση που επηρέασε απευθείας την τελική τιμή στην αντλία, χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς γραφειοκρατία.
Το αποτέλεσμα ήταν διπλό όφελος για τους καταναλωτές, καθώς η μείωση του ΕΦΚ συμπαρέσυρε και τον ΦΠΑ προς τα κάτω, οδηγώντας σε αισθητή αποκλιμάκωση των τιμών. Η αγορά προσαρμόστηκε άμεσα, ενώ τα νοικοκυριά είδαν πραγματική ελάφρυνση.
Η Ελλάδα επέλεξε επιδόματα αντί για μειώσεις
Αντίθετα, στην Ελλάδα, η επιλογή ήταν διαφορετική: διατήρηση του υψηλού ΕΦΚ και εφαρμογή του Fuel Pass.
Πρόκειται για ένα μέτρο που δεν μειώνει την τιμή των καυσίμων, αλλά επιδοτεί την κατανάλωση, δίνοντας στους πολίτες ένα περιορισμένο ποσό για να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος. Έτσι, η βενζίνη παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ η επιβάρυνση μετακυλίεται εν μέρει στον κρατικό προϋπολογισμό.
Ποιος τελικά ωφελείται;
Η βασική κριτική που διατυπώνεται είναι ότι η επιδοματική πολιτική δεν ασκεί πίεση στην αγορά για μείωση τιμών.
Αντίθετα:
- Η ζήτηση διατηρείται υψηλή
- Οι εταιρείες καυσίμων δεν έχουν κίνητρο να μειώσουν τιμές
- Τα περιθώρια κέρδους παραμένουν ισχυρά
Σε αντίθεση, χώρες όπως η Ιταλία επέλεξαν –σύμφωνα με την ίδια ανάλυση– να φορολογήσουν τα υπερκέρδη και να χρηματοδοτήσουν από εκεί τις μειώσεις, μεταφέροντας το βάρος προς την αγορά και όχι προς τον καταναλωτή.
Η «κυκλική» οικονομία της επιδότησης
Ένα ακόμη σημείο προβληματισμού είναι ο τρόπος λειτουργίας των επιδοτήσεων. Η ακρίβεια αυξάνει τα φορολογικά έσοδα (μέσω ΦΠΑ), μέρος των οποίων επιστρέφεται στους πολίτες ως επίδομα, για να καταλήξει ξανά στην αγορά καυσίμων.
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου η κρατική παρέμβαση δεν μειώνει την τιμή, αλλά διευκολύνει τη διατήρησή της σε υψηλά επίπεδα.
Δύο διαφορετικά μοντέλα
Η σύγκριση αναδεικνύει δύο διαφορετικές προσεγγίσεις:
- Η Ιταλία μείωσε άμεσα την τιμή
- Η Ελλάδα επιδότησε το κόστος
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και πολιτικό: αφορά το πώς κάθε χώρα επιλέγει να κατανείμει το βάρος της κρίσης ανάμεσα σε κράτος, αγορά και πολίτες.
Και όσο η ακρίβεια παραμένει στο επίκεντρο, η συζήτηση αυτή δύσκολα θα κλείσει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου