Διάσωση Aegean: €4 εκατ. έκαναν φτερά για χάρη φίλων και χορηγών

Το Ελεγ­κτικό Συνέδριο απο­κα­λύπτει ότι η ζημιά του δημο­σίου αγγίζει τελικά τα €40 εκατ. αφού η αξία των μετο­χών που θα έπαιρνε πίσω υπο­λο­γίστηκε σκόπιμα σε λάθος χρο­νικό διάστημα.

 

Η υπόθεση της κρα­τι­κής «διάσω­σης» της Aegean με δημόσιο χρήμα δεν είναι απλώς μια ενίσχυση εν μέσω παν­δη­μίας. Απο­τε­λεί πλήρες παράδειγμα του πώς η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη σχε­δίασε, υλο­ποίησε και υπε­ρα­σπίστηκε μια παρέμ­βαση που ωφέλησε συγκε­κρι­μένους επι­χει­ρη­μα­τι­κούς κύκλους και άφησε το δημόσιο εκτε­θει­μένο. Το κράτος έβαλε 120 εκατ. ευρώ, γνώ­ριζε εξαρ­χής ότι θα πάρει πίσω μόλις περίπου 85 εκατ., απο­δέχτηκε ζημιά σχε­δόν 35 εκατ. ευρώ και στη συνέχεια μέσα από χει­ρι­σμούς στην απο­τίμηση των warrants έχασε επι­πλέον 4,26 εκατ. ευρώ που δικαιούνταν βάσει νόμου. Για τους απλούς πολίτες το κράτος είναι αμείλι­κτο: επι­δόματα κόβο­νται με το παρα­μι­κρό λάθος, οφει­λές κυνη­γιούνται μέχρι τελευ­ταίου ευρώ, προ­θε­σμίες και κανόνες εφαρ­μόζο­νται χωρίς καμία ανοχή. Για τους ημέτε­ρους, όμως, οι κανόνες λυγίζουν. Και τα εκα­τομ­μύρια χάνο­νται σιω­πηλά.

 

Πίσω από την Aegean άλλω­στε βρίσκο­νται πρόσωπα και οικο­γένειες με μακρο­χρόνιες πολι­τι­κές και επι­χει­ρη­μα­τι­κές δια­συν­δέσεις: ο βασι­κός μέτο­χος Ευτύχης Βασι­λάκης, η εφο­πλι­στική οικο­γένεια Λασκα­ρίδη, offshore εται­ρείες που χρη­μα­το­δότη­σαν την εται­ρεία της Μαρέβας Μητσο­τάκη και μέσα ενη­μέρω­σης με καθο­ρι­στικό ρόλο στο πολι­τικό σύστημα. Ολα αυτά δεν είναι υπο­θέσεις. Είναι στοι­χεία που απο­κάλυψε το Documento και τα οποία, πέντε χρόνια μετά, έρχε­ται να επι­βε­βαι­ώ­σει θεσμικά το Ελεγ­κτικό Συνέδριο.

 

Το ανώ­τατο δημο­σιο­νο­μικό δικα­στήριο της χώρας κατα­γράφει ότι ακόμη και μέσα σε ένα ήδη ζημιο­γόνο για το δημόσιο πλαίσιο ο νόμος δεν εφαρ­μόστηκε σωστά, με απο­τέλε­σμα πρόσθετη απώ­λεια δημόσιου χρήμα­τος. Οταν οι ημε­ρο­μη­νίες «μετα­κι­νούνται» και οι απο­τι­μήσεις «διο­ρθώ­νο­νται» προς μία κατεύθυνση, το συμπέρα­σμα είναι ένα: δεν πρόκει­ται για αβλε­ψία αλλά για κράτος δύο ταχυ­τήτων. Αυστηρό για τους πολ­λούς. Ελα­στικό για τους λίγους.

 

Πώς στήθηκε η «διάσωση»

 

Ολα ξεκίνη­σαν την άνοιξη του 2020, όταν η παν­δη­μία έφερε την Aegean στα όρια της κατάρ­ρευ­σης.

 

Ο ισχυ­ρός άνδρας της εται­ρείας Ευτ. Βασι­λάκης περιέγραψε τότε στους επεν­δυ­τές μια εικόνα απόλυ­της ασφυ­ξίας: τη χει­ρότερη χρο­νιά στην ιστο­ρία της Aegean, με την επι­βα­τική κίνηση να καταρ­ρέει έως και 98% τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και με την εται­ρεία να «καίει» περίπου 40 εκατ. ευρώ κάθε μήνα.

 

Μέσα σε αυτό το κλίμα ο Ευτ. Βασι­λάκης άφησε ανοι­χτό το ενδε­χόμενο κρα­τι­κής ενίσχυ­σης. Οχι όμως χωρίς προ­ϋπο­θέσεις. Εσπευσε να απο­κλείσει κάθε σενάριο κρα­τι­κο­ποίη­σης ή ουσια­στι­κής εμπλο­κής του δημο­σίου στη διοίκηση της εται­ρείας. Με άλλα λόγια, ζήτησε δημόσιο χρήμα, αλλά χωρίς δικαι­ώ­ματα του δημο­σίου. Κρα­τική στήριξη, αλλά με τον έλεγχο να παρα­μένει απο­λύτως στα χέρια των ιδι­ω­τών μετόχων. Ενα μοντέλο γνώ­ριμο από την εποχή των τρα­πε­ζι­κών ανα­κε­φα­λαιο­ποι­ήσεων, όταν το κόστος πέρασε στην κοι­νω­νία, αλλά η εξου­σία έμεινε στους ίδιους. Το σχήμα αυτό –κρα­τική στήριξη με ιδι­ω­τικό έλεγχο– βρήκε πρόσφορο έδα­φος στην κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη. Στε­λέχη της έσπευ­σαν να δια­βε­βαι­ώ­σουν τότε ότι προ­τε­ραιότητα δεν ήταν η είσο­δος του δημο­σίου στο μετο­χικό κεφάλαιο της Aegean, αλλά η «διάσωσή» της με οποιο­δήποτε πρόσφορο σχήμα, ανοίγο­ντας τον δρόμο για μια ενίσχυση χωρίς ουσια­στικά ανταλ­λάγ­ματα για το κράτος.

 

Ζημιά €35 εκατ.

 

Το ελλη­νικό δημόσιο ενέκρινε ως «ανα­γκαία» κρα­τική ενίσχυση ύψους 120 εκατ. ευρώ προς την αερο­πο­ρική εται­ρεία για να καλυ­φθούν οι ζημιές που προ­κάλε­σαν τα περιο­ρι­στικά μέτρα της παν­δη­μίας. Η ενίσχυση έλαβε το πράσινο φως της Κομι­σιόν και συνο­δεύτηκε από μια τυπική προ­ϋπόθεση: αύξηση μετο­χι­κού κεφα­λαίου κατά 60 εκατ. ευρώ από τους ιδι­ώ­τες μετόχους. Στην πράξη η αρχι­τε­κτο­νική του σχε­δίου είχε από την αρχή ξεκάθαρο νικητή. Από τα 120 εκατ. που έβαλε το κράτος, το ίδιο το δημόσιο είχε προ­ε­ξο­φλη­θεί ότι θα πάρει πίσω μόλις 85 εκατ. ευρώ. Δηλαδή προ­τού καν εφαρ­μο­στεί το σχέδιο ήταν γνω­στό ότι η «διάσωση» δεν θα ήταν ουδέτερη για τα δημόσια ταμεία. Το κράτος ανα­λάμ­βανε το ρίσκο, χωρίς να εξα­σφα­λίζει ούτε έλεγχο ούτε ουσια­στική συμ­με­τοχή στην ανο­δική πορεία της εται­ρείας.

 

Κι όμως, αυτή η επι­λογή παρου­σιάστηκε πολι­τικά ως επι­τυ­χία. Ο Κυρ. Μητσο­τάκης πανη­γύρισε δημόσια ότι η Aegean «επέστρεψε» περίπου 85 εκατ. ευρώ, απο­σι­ω­πώ­ντας ότι το δημόσιο είχε δώσει πολύ περισ­σότερα και ότι το deal είχε σχε­δια­στεί έτσι ώστε να μην μπο­ρεί να πάρει πίσω το σύνολο των χρη­μάτων του. Η Aegean, μετά την κρα­τική ενίσχυση, κατέγραψε εκρη­κτική κερ­δο­φο­ρία: κέρδη εννια­μήνου 217,5 εκατ. ευρώ, αυξη­μένα κατά 79% σε σχέση με το 2022, και καθαρά κέρδη 170,7 εκατ. ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, το δημόσιο έμεινε εκτός της ουσια­στι­κής υπε­ρα­ξίας.

 

Το πιο κρίσιμο σημείο αφορά τα warrants: το κράτος είχε το δικαίωμα έως το 2026 να απο­κτήσει περίπου το 10% του μετο­χι­κού κεφα­λαίου της Aegean σε προ­νο­μιακή τιμή. Αντί να περι­μένει, η κυβέρ­νηση επέλεξε να ασκήσει το δικαίωμα νωρίτερα εισπράτ­το­ντας τελικά λίγο πάνω από 85,4 εκατ. ευρώ. Η βια­σύνη αυτή δεν εξη­γήθηκε ποτέ, παρότι υπήρ­χαν εκτι­μήσεις ότι η μετοχή θα συνέχιζε να ανε­βαίνει, μει­ώ­νο­ντας έτσι σημα­ντικά τη ζημιά του δημο­σίου. Τελικά η Aegean δια­σώ­θηκε, επέστρεψε δυνα­μικά στην κερ­δο­φο­ρία και το δημόσιο βγήκε ζημι­ω­μένο κατά σχε­δόν 35 εκατ. ευρώ. Οχι από λάθος. Από σχε­δια­σμό. Από την αρχή δηλαδή η «διάσωση» σχε­διάστηκε έτσι ώστε το δημόσιο να σηκώ­σει το βάρος, χωρίς να απο­κτήσει τον αντίστοιχο έλεγχο και χωρίς να δια­σφα­λίσει ότι δεν θα βγει χαμένο.

 

Χρη­μα­το­δότης της Μαρέβας

 

Γιατί όμως τόση πρε­μούρα να σωθεί η Aegean; Η απάντηση δεν βρίσκε­ται μόνο στη σημα­σία της ως «εθνι­κού αερο­με­τα­φο­ρέα», αλλά στο ποιοι βρίσκο­νται πίσω από την εται­ρεία και στο πλέγμα σχέσεων που απλώ­νε­ται πολύ πέρα από τον κλάδο των αερο­με­τα­φο­ρών. Γιατί μπο­ρεί η στήριξη μιας μεγάλης εται­ρείας να θεω­ρείται εύλογη σε συνθήκες παν­δη­μίας, όμως ο τρόπος με τον οποίο έγινε –ζημιο­γόνα για το δημόσιο και χωρίς ουσια­στικά ανταλ­λάγ­ματα– γεννά εύλογα ερω­τήματα. Βασι­κός μέτο­χος της Aegean είναι ο Ευτ. Βασι­λάκης με ποσο­στό άνω του 37%, ενώ σημα­ντικό πακέτο μετο­χών, περίπου 17%, κατέχει η εφο­πλι­στική οικο­γένεια Λασκα­ρίδη. Κι εδώ αρχίζει να ξετυ­λίγε­ται το νήμα. Οπως είχε απο­κα­λύψει το Documento τον Απρίλιο του 2018, η οικο­γένεια Λασκα­ρίδη συν­δέε­ται με την πανα­μέζικη offshore Velvet Success που εμφα­νίζε­ται να χρη­μα­το­δο­τεί κομ­βικά επι­χει­ρη­μα­τικά εγχει­ρήματα.

 

Η Velvet Success συμ­με­τείχε τον Ιούνιο του 2017 στην αύξηση μετο­χι­κού κεφα­λαίου της Zeus+Dione, εται­ρείας τότε της συζύγου του πρω­θυ­πουρ­γού Μαρ. Μητσο­τάκη, κατα­βάλ­λο­ντας 800.000 ευρώ. Παράλ­ληλα, σύμ­φωνα με τα ίδια στοι­χεία, κατέθεσε επι­πλέον 1,8 εκατ. ευρώ σε λογα­ρια­σμό του Τάσου Καρα­μήτσου, μετόχου της εφη­με­ρίδας «Πρώτο Θέμα», η οποία αντι­με­τώ­πιζε σοβαρά οικο­νο­μικά προ­βλήματα.

 

Το νήμα οδη­γεί και σε συγκε­κρι­μένα πρόσωπα. Τρία άτομα, η Μαρία-Ιφι­γένεια Βαρ­βάρα Πρω­τόπαπα,ο Ιωάν­νης Γιαν­να­κάκης και η Ελευ­θε­ρία Καλ­λίνη, εμφα­νίζο­νται επα­νει­λημ­μένα σε διοι­κη­τικά συμ­βούλια δεκάδων offshore και ελλη­νι­κών εται­ρειών που συν­δέο­νται με την οικο­γένεια Λασκα­ρίδη. Σε επίσημα τρα­πε­ζικά έγγραφα μάλι­στα δηλώ­νε­ται ρητά ότι δια­χει­ρίζο­νται κεφάλαια της εφο­πλι­στι­κής οικο­γένειας.

 

Μέσα σε αυτό το πλέγμα σχέσεων η κρα­τική σπουδή να «σωθεί» η Aegean με όρους ευνοϊκούς για τους μετόχους και ζημιο­γόνους για το δημόσιο παύει να μοιάζει τυχαία. Δεν πρόκει­ται απλώς για μια εται­ρική διάσωση, αλλά για έναν κρίκο σε μια αλυ­σίδα επι­χει­ρη­μα­τι­κών και πολι­τι­κών δια­συν­δέσεων που εξη­γεί πολύ περισ­σότερα από όσα λέγο­νται δημόσια.

 

Πώς χάθη­καν άλλα €4,26 εκατ.

 

Το Ελεγ­κτικό Συνέδριο έρχε­ται πέντε χρόνια μετά να επι­βε­βαι­ώ­σει με θεσμικό κύρος όσα είχε απο­κα­λύψει το Documento: Η λεγόμενη «διάσωση» της Aegean δεν ήταν απλώς ζημιο­γόνα για το δημόσιο, αλλά επι­βα­ρύνθηκε επι­πλέον από χει­ρι­σμούς που στέρη­σαν από το κράτος και τα τελευ­ταία χρήματα που δικαιούνταν.

 

Το εύρημα περι­λαμ­βάνε­ται στην έκθεση του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου για τον απο­λο­γι­σμό εσόδων – εξόδων και τον ισο­λο­γι­σμό του ελλη­νι­κού δημο­σίου έτους 2024 και αφορά την άσκηση των τίτλων κτήσης μετο­χών (warrants) της Aegean. Εκεί, το Ελεγ­κτικό δια­πι­στώ­νει εσφαλ­μένη απο­τίμηση της αγο­ραίας αξίας των τίτλων, με απο­τέλε­σμα υπο­ε­κτίμηση κατά 4,26 εκατ. ευρώ σε βάρος του δημο­σίου.

 

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι απλώς το ποσό. Είναι ο τρόπος. Σύμ­φωνα με τον νόμο ν. 4772/2021 (άρθρο 30, παρ. 3) και τους όρους έκδο­σης των τίτλων, η αγο­ραία αξία των warrants υπο­λο­γίζε­ται με βάση τη μέση στα­θμι­σμένη χρη­μα­τι­στη­ριακή τιμή της μετο­χής κατά τις τελευ­ταίες 60 ημέρες δια­πραγ­μάτευ­σης πριν από την ημε­ρο­μη­νία δήλω­σης πρόθε­σης άσκη­σης του δικαι­ώ­μα­τος. Και η ημε­ρο­μη­νία αυτή είναι σαφής και αδιαμ­φι­σβήτητη: 23 Οκτω­βρίου 2023.

 

Την ημέρα αυτή το ελλη­νικό δημόσιο μέσω επίση­μης επι­στο­λής του υπουρ­γού Εθνι­κής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών προ­έβη σε σαφή και ρητή δήλωση πρόθε­σης άσκη­σης των warrants. Αρα, όπως επι­ση­μαίνει το Ελεγ­κτικό Συνέδριο, το σωστό χρο­νικό διάστημα για τον υπο­λο­γι­σμό της αξίας των τίτλων ήταν από 28 Ιου­λίου 2023 έως 22 Οκτω­βρίου 2023.

 

Λογι­στικά τρικ

 

Ωστόσο αυτό δεν έγινε. Αντί να εφαρ­μο­στεί το χρο­νικό πλαίσιο που ορίζει ρητά ο νόμος, χρη­σι­μο­ποι­ήθηκε λανθα­σμένα μετα­γε­νέστερη ημε­ρο­μη­νία, βασι­σμένη σε επι­βε­βαι­ω­τική επι­στολή της 3ης Νοεμ­βρίου 2023. Ετσι για τον υπο­λο­γι­σμό της αξίας των warrants ελήφθη υπόψη το διάστημα 11 Αυγούστου 2023 έως 3 Νοεμ­βρίου 2023, το οποίο –όπως ξεκάθαρα ανα­φέρει το Ελεγ­κτικό Συνέδριο– δεν αντα­πο­κρίνε­ται στο προ­βλε­πόμενο από τον νόμο χρο­νικό πλαίσιο.

 

Το απο­τέλε­σμα ήταν συγκε­κρι­μένο και μετρήσιμο: αν είχαν εφαρ­μο­στεί σωστά ο νόμος και η ορθή περίο­δος, το δημόσιο θα είχε εισπράξει επι­πλέον 4,26 εκατ. ευρώ. Δηλαδή μέσα σε ένα ήδη θεσμο­θε­τη­μένο πλαίσιο ζημιάς –αφού το κράτος είχε δεχτεί να πάρει περίπου 85 εκατ. αντί για τα 120 εκατ. που έδωσε– ζημι­ώ­θηκε ακόμη περισ­σότερο. Το Ελεγ­κτικό Συνέδριο δεν μιλά για αστο­χία. Περι­γράφει με ακρίβεια μια μη νόμιμη εφαρ­μογή του τρόπου απο­τίμη­σης, που οδήγησε σε απώ­λεια δημόσιου χρήμα­τος. Και έτσι η «διάσωση» της Aegean απο­κα­λύπτε­ται πλήρως: όχι μόνο το δημόσιο δέχτηκε εξαρ­χής να χάσει δεκάδες εκα­τομ­μύρια, αλλά υπο­λόγισε και την αξία των μετο­χών με τρόπο που το ζημίωσε ακόμη περισ­σότερο.

 

Πέντε χρόνια μετά το θεσμικό καμπα­νάκι χτυπά καθυ­στε­ρη­μένα, αλλά εκκω­φα­ντικά.

 

Φιλι­κές σχέσεις δεκα­ε­τιών Κυριάκου με Βασι­λάκη

 

Οι δεσμοί της οικο­γένειας Μητσο­τάκη με την οικο­γένεια Βασι­λάκη δεν γεν­νήθη­καν στην παν­δη­μία. Ερχο­νται από παλιά και έχουν κατα­γρα­φεί δημόσια πολύ πριν η Aegean γίνει απο­δέκτης γεν­ναίας κρα­τι­κής στήρι­ξης. Ηδη από το 2007 δημο­σιεύματα μιλούσαν ανοι­χτά για στε­νές κοι­νω­νι­κές σχέσεις της Ντόρας Μπα­κο­γιάννη με την οικο­γένεια Βασι­λάκη, την ώρα που η Aegean ισχυ­ρο­ποιούσε τη θέση της στην αγορά.

Το ενδια­φέρον είναι ότι οι ίδιες σχέσεις είχαν τότε προ­κα­λέσει πολι­τικό και επι­χει­ρη­μα­τικό σει­σμό. Ο Ανδρέας Βγε­νόπου­λος, επι­κε­φα­λής της MIG που έλεγχε την Ολυ­μπιακή, είχε καταγ­γείλει δημόσια ότι η Aegean «ανδρώ­θηκε» με στήριξη κρα­τι­κών μηχα­νι­σμών, αφήνο­ντας σαφείς αιχμές για ευνοϊκή μετα­χείριση και ζημιά του δημο­σίου. Στο επίκε­ντρο των καταγ­γε­λιών του βρέθηκε η Ντ. Μπα­κο­γιάννη όχι μόνο ως πανίσχυρη υπουρ­γός, αλλά –όπως ο ίδιος τόνιζε– ως στενή φίλη της οικο­γένειας Βασι­λάκη. Η υπόθεση τότε έκλεισε με πολι­τι­κές αντι­πα­ρα­θέσεις και απει­λές προ­σφυ­γής στη Δικαιο­σύνη. Οι παλιές αυτές σχέσεις επι­στρέφουν στο προ­σκήνιο, όταν το κράτος σπεύδει να στη­ρίξει την Aegean με όρους που αφήνουν το δημόσιο εκτε­θει­μένο. Και η χρο­νική συνέχεια κάνει το ερώ­τημα πιο επίμονο από ποτέ. 

 

Πηγή : https://www.documentonews.gr

Thanks to Paul_k